donderdag 21 mei 2015

Pamirhuis

“Look at the lamp.” De gloeilamp danst in het rond. “It's an earthquake.”, zegt Nekruz. We lopen naar de voordeur. De buren staan ook al bij de deur. Dan voel ik het gebouw echt schudden. Het is gelukkig maar een lichte aardbeving en het is snel voorbij.
In het centrum van Khorog worden twee gebouwen neergezet met negen verdiepingen. De vrouw van Nekruz, Toodzjik, vindt het maar niets: “I think five floors, like our house, is already really scary and these buildings are well build. These days the companies don't do their work properly.” Nekruz zegt: “There are a lot of earthquakes here. You know, that's also why the traditional Pamiri house has only one floor and five pillars.”

Het traditionele Pamirhuis heeft een vaste indeling. Het bestaat uit een aantal verhoogde gedeelten, een plek voor de oven en de vijf pilaren, waarvan twee naast elkaar staan en verbonden zijn. Het raam in het midden van het huis bestaat uit verschillende vierkanten die om elkaar cirkelen.
De indeling is een duizenden jaren oude traditie, die later ook een Islamitische symboliek heeft gekregen.

De laatste twee werkdagen ben ik in Porshinev. Het is een klein dorpje niet ver van Khorog. Het was de bedoeling dat ik les ga geven aan de plaatselijke kunstschool, maar als ik er kom, zie ik meteen dat dit een grote uitdaging wordt. De kinderen zijn een vaas aan het tekenen. De vaas staat voor hun neus, maar in het kwartier dat ze bezig zijn, kijken ze geen seconde op van het papier. Ze zijn druk aan het arceren. Ik geef de opdracht om elkaar te tekenen en daarbij goed naar elkaar te kijken, maar op elk papier verschijnt de schematische frontale weergave van het hoofd, met de ogen keurig in het midden.
Het is niet verkeerd dat ze over die kennis beschikken, zeg ik, maar het gereedschap van een kunstenaar is zijn oog. De eerste dag lukt het me niet om dit over te brengen en ik vermoed dat het me morgen ook niet gaat lukken. Op deze kunstschool wordt alleen maar het kopiëren geleerd en de vrijheid en het lef om met eigen ogen naar de wereld te kijken is niet in een dag terug te veroveren.


Als ik in het Pamirhuis kom waar ik deze dagen verblijf, val ik in slaap op een matrasje dat voor me is uitgespreid. De eigenaar van het huis heet Nurgul. Hij woont hier met zijn vrouw en neef. Ze hebben een koe, twee schapen en een kat. Voor het eten gaat hij bidden. Het gebed duurt ongeveer een kwartier. Ik zit in dezelfde kamer en probeer geen geluid te maken, maar af en toe hoor ik hem tussendoor gapen en durf ik te verzitten. Na het eten kijken we naar een Russische soap. Hij ontvangt 120 kanalen. Als de acteurs beginnen te zoenen, zegt Nurgul: "Don't watch this. You'll miss your girlfriend."

Geen opmerkingen:

Een reactie posten